Birzha to'g'risida

"O'zbekiston respublika valyuta birzhasi" AZh O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining 1991 yil 22 noyabrdagi 297-sonli “O'zbekiston Respublikasida chet el valyutasini erkin sotib olish va sotishni tashkil etish hamda erkin almashtiriladigan valyuta bilan savdo qilishni kengaytirish choralari haqida" gi qarori va Vazirlar Mahkamasining 1992 yil 29 fevraldagi 66-f-sonli farmoyishiga muvofiq, respublikaning iqtisodiy manfaatlarini himoya qilishni ta'minlash, ichki va tashqi valyuta bozori kon'yunkturasi o'zgarishiga tezkor zhavob qaytarish maqsadida 1992 yil 12 mayda tashkil etilgan.

Birzha chet el valyutani, davlat qimmatli qog'ozlarini, hosilaviy moliyaviy instrumentlarni (derivativlarni) sotib olish va sotish va ular bilan bog'liq boshqa birzha operaciyalari bo'yicha birzha savdolari, shuningdek banklararo pul bozori hamda Markaziy bankning tizhorat banklari bilan kredit va depozit aukcionlari tashkilotchisi - respublikadagi yagona ko'p funkciyali birzha maydonchasi hisoblanadi.

Birzha valyuta bozori va davlat qimmatli qog'ozlar bozori ishtirokchilari uchun qo'shimcha savdo imkoniyatlarini ta'minlash maqsadida valyutaviy svop hamda davlat qimmatli qog'ozlari bilan to'g'ridan-to'g'ri va dilerlar o'rtasida REPO operaciyalari kabi instrumentlar ishtirokida birzha savdolar mehanizmlarini zhoriy etdi.

Turli hil bozorlarni bitta savdo maydonchasiga birlashtirilishi Birzhaning noeb raqobatdosh ustunligi bo'lib, birzha bozori ishtirokchilariga o'z investiciyalarini samarali boshqarish imkoniyatini beradi.

Bundan tashqari, birzhaning alohida tarkibiy bo'linmasi tomonidan post-treyding hizmatlar ko'rsatilishi mazkur hizmatlarning tezligini va ishonchliligini ta'minlaydi.

Ayni paytda Birzha quyidagi yo'nalishlarda post-treyding hizmatlarini amalga oshiradi: kliring va hisob-kitoblarni amalga oshirish, shuningdek, davlat qimmatli qog'ozlarini saqlash va ularga bo'lgan huquqlarni hisobini yuritish.

Birzhaning kliring tizimi Birzha savdo tizimida tuzilgan bitimlar to'g'risidagi ma'lumotlarni yig'ishga, qayta ishlashga, hisobini yuritishga, shuningdek moliyaviy instrumentlar va savdo ishtirokchilari bo'yicha moliyaviy instrumentlar poziciyalari kliringini amalga oshirishga imkon beradi.

Birzha savdolari asosiy faoliyatni havfsizlikning ishonchli darazhasida amalga oshirishga imkon beradigan noeb savdo dasturiy ta'minot tizimlari asosida o'tkaziladi. Birzha foydalanilaetgan tizimlarni doimiy ravishda modernizaciya qilish hamda moliyaviy instrumentlar savdosini tashkillashtirishning zhahon standartlariga muvofiq zamonaviy ahborot mahsulotlarini zhoriy etish bo'yicha ish olib boradi.